काठमाडौं– नेपाली भान्सामा प्रोटिनको सहज र किफायती स्रोतको रूपमा अण्डाको प्रयोग धेरै हुन्छ। तर सावधानी नअपनाई बिग्रिएको अण्डा सेवन गर्दा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्तिन सक्ने विशेषज्ञहरूको चेतावनी छ। खराब अण्डामा पाइने साल्मोनेला तथा अन्य हानिकारक ब्याक्टेरियाले फूड पोइजनिङ गराउन सक्छ, जसले पेट दुखाइ, बान्ता, डाइरिया, ज्वरोलगायतका समस्या उत्पन्न गर्छ।
स्वास्थ्य विज्ञका अनुसार बालबालिका, गर्भवती महिला, वृद्ध तथा कमजोर प्रतिरोधात्मक क्षमता भएका मानिसमा यसको असर अझ बढी देखिन सक्छ। बारम्बार फूड पोइजनिङ हुँदा शरीरमा पानीको कमी, पोषण घट्ने र दीर्घकालीन कमजोरीसमेत देखिन सक्छ। त्यसैले अण्डा सदैव ताजा, स्वच्छ र सही रूपमा भण्डारण गर्न उनीहरूको सुझाव छ।
अण्डा सुरक्षित रूपमा खान चाहिनेहरूका लागि विशेषज्ञहरूले भनेका छन्— अण्डा फ्रिजमा राख्ने, बन्द प्याकेजमा सुरक्षित गर्ने र म्याद मिति भित्रकै प्रयोग गर्ने। सानो लापरबाहीले समेत स्वास्थ्यमा ठूलो समस्या निम्त्याउन सक्छ।
बिग्रिएको अण्डा चिन्ने ११ सरल तर विश्वसनीय उपाय
१. म्याद मिति जाँच्नुहोस्
‘Use By’ वा ‘Best Before’ मिति नाघेको अण्डा नखानुहोस्।
२. बोक्रा फुटेको छ भने
फुटेको अण्डामा ब्याक्टेरिया सजिलै पस्ने भएकाले तुरुन्त फाल्नु राम्रो।
३. चिपचिपे वा फोहोर बोक्रा
बाहिरि सतह चिपचिपे वा अस्वाभाविक देखिए बिग्रिएको संकेत हो।
४. पानी परीक्षण
पानीमा डुबाउँदा तल बस्यो भने ताजा, तैरियो भने बिग्रिएको भन्ने बुझ्नुपर्छ।
५. दुर्गन्ध परीक्षण
फुटाउँदा गन्धकजस्तो वा सडेको गन्ध आयो भने निश्चितै बिग्रिएको हो।
६. रङ परिवर्तन
सेतो भाग हरियो, गुलाबी वा खैरो देखिएमा, वा योल्क फिका–चप्टो भएमा अण्डा प्रयोग नगर्नुहोस्।
७. फिका र फ्ल्याट देखिने अण्डा
आकार र बनावट अस्वाभाविक देखिएमा त्यो अण्डा सुरक्षित हुँदैन।
८. हल्लाउँदा आवाज आउने
‘छप–छप’ आवाज आएमा भित्र ग्यास बनेको हुन्छ— यस्तो अण्डा सडेको हो।
९. बत्तीमा हेर्ने परीक्षण
ठूलो हावाको खाली ठाउँ देखिए अण्डा धेरै पुरानो भएको संकेत मिल्छ।
१०. सेतो भाग धेरै पातलो हुनु
फुटाउँदा सेतो भाग पानीजस्तो पातलो भएमा अण्डा ताजा हुँदैन।
११. फ्रिजमा धेरै पुरानो अण्डा नखानुहोस्
धेरै दिन भण्डारण गरिएका अण्डा बिग्रन सक्छन्, सधैं म्यादभित्र प्रयोग गर्नु उपयुक्त।